Σε δημόσια διαβούλευση έθεσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για τη δημιουργία έξι νέων εργοστασίων καύσης απορριμμάτων σε όλη τη χώρα. Στόχος είναι μέχρι το 2030 η ταφή σκουπιδιών να μειωθεί κάτω από το 10% και να αξιοποιηθούν ενεργειακά περισσότερα από 1,3 εκατομμύρια τόνοι απορριμματογενών καυσίμων ετησίως.
Οι περιοχές που επιλέχθηκαν
Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, χωρίζει τη χώρα σε τέσσερις διαχειριστικές Ενότητες και προκρίνει τις εξής τοποθεσίες για τις έξι μονάδες:
Διαχειριστική Ενότητα 1: Ροδόπη ή Ξάνθη, Κοζάνη
Διαχειριστική Ενότητα 2: Αρκαδία ή Αχαΐα ή Ηλεία
Διαχειριστική Ενότητα 3: Βοιωτία, Αττική
Διαχειριστική Ενότητα 4: Ηράκλειο Κρήτης
Οι τοποθεσίες χαρακτηρίζονται «ενδεικτικές» και θα οριστικοποιηθούν στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και των διαγωνισμών.
Τα αναμενόμενα οφέλη
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, οι νέες μονάδες θα μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα, θα ενισχύσουν δείκτες υγείας και περιβάλλοντος, θα παράγουν ηλεκτρική και θερμική ενέργεια, θα δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας.
Επισημαίνεται ότι η ενεργειακή αξιοποίηση δεν ανταγωνίζεται την ανακύκλωση, αλλά την ταφή, η οποία θεωρείται η πλέον επιβαρυντική πρακτική για το περιβάλλον.
Παράταση στη διαβούλευση
Η διαδικασία διαβούλευσης, κόστους άνω του 1 δισ. ευρώ, παρατάθηκε έως τις 17 Οκτωβρίου 2025. Στόχος, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, είναι να υπάρξει μεγαλύτερη συμμετοχή και ανταλλαγή απόψεων με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Αντιδράσεις και προβληματισμοί
Η τοπική αυτοδιοίκηση εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις, εστιάζοντας σε τέσσερα σημεία:
- Την οικονομική επιβάρυνση δήμων και πολιτών.
- Τη διασφάλιση της ανακύκλωσης και ανάκτησης υλικών.
- Την αξιοπιστία της τεχνολογίας και τον έλεγχο λειτουργίας.
- Τη χωροθέτηση, ώστε να αποφευχθούν νέες κοινωνικές συγκρούσεις, όπως στην Κερατέα.
Χαρακτηριστικό είναι ότι σε εκδήλωση της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Αττικής, 57 από τους 66 δημάρχους της Αττικής δήλωσαν την αντίθεσή τους στο σχέδιο, παρουσία του Γενικού Γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων, Μανώλη Γραφάκου. Σύμφωνα με πληροφορίες που ελέγχονται δεν αποκλείεται το εργοστάσιο καύσης απορριμμάτων που θα εξυπηρετεί όλη την Αττική, να γίνει στη Δυτική Αττική.
Το επόμενο βήμα
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) αναμένεται να καταθέσει ολοκληρωμένη πρόταση προς το ΥΠΕΝ, αφού προηγηθεί συζήτηση στην Επιτροπή Διαχείρισης Απορριμμάτων και Ενέργειας και εγκριθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο. Το μεγάλο στοίχημα παραμένει αν το σχέδιο θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις της χώρας και στις κοινωνικές αντιδράσεις που ήδη κλιμακώνονται.
Αντίδραση από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. με επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή του Μανώλη Χριστοδουλάκη
«Η κυβέρνηση πετάει την ανακύκλωση στα σκουπίδια» δηλώνει ο Βουλευτής Αν. Αττικής
Με σκληρή κριτική κατά της κυβέρνησης τοποθετήθηκε στη Βουλή ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής του ΠΑ.ΣΟ.Κ. Μανώλης Χριστοδουλάκης, αναδεικνύοντας την υστέρηση της χώρας στους ευρωπαϊκούς στόχους για τη διαχείριση απορριμμάτων και τις λανθασμένες κυβερνητικές επιλογές που επιβαρύνουν το περιβάλλον και την κοινωνία αναφορικά με την καύση απορριμμάτων, κατά τη διάρκεια της συζήτησης της επίκαιρης ερώτησης που κατέθεσε προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο κ. Χριστοδουλάκης ξεκίνησε την τοποθέτηση του παρουσιάζοντας τα στοιχεία που αποτυπώνουν τη μεγάλη υστέρηση της Ελλάδας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη:
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση μας ζητάει να φτάσουμε την ανακύκλωση στο 55% το 2025, στο 60% το 2030 και στο 65% το 2035. Σήμερα όμως στην Ελλάδα είμαστε στο 18%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 49%. Στην ταφή απορριμμάτων η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη: θάβουμε το 81% των απορριμμάτων μας, όταν στην Ευρώπη θάβουν μόλις το 23%».
«Και στη διαχείριση απορριμμάτων αποτύχατε»…
Συνέχισε προσθέτοντας: «Μετά από έξι χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, είναι προφανές ότι και στη διαχείριση απορριμμάτων αποτύχατε.
Είχαμε και ευρωπαϊκές καταδίκες, με πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ, για την παράβαση της οδηγίας για τους ΧΥΤΑ. Αντί να καταρτίσετε ένα σχέδιο που θα στηρίζει την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία, φέρνετε ένα σχέδιο που συνδέεται αποκλειστικά με την καύση σύμμεικτων απορριμμάτων».
Στη δευτερολογία του, ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ εμβάθυνε παραθέτοντας συγκεκριμένα παραδείγματα αδράνειας και παραλείψεων της κυβέρνησης: «Ο Εθνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης είναι πλήρως υποστελεχωμένος και έχει να δημοσιεύσει απολογιστικά στοιχεία από το 2018. Είχαμε το γνωστό σκάνδαλο του ΕΔΣΝΑ με τα 34,7 εκατ. ευρώ του τέλους ταφής που εξαφανίστηκαν. Το σύστημα εγγυοδοσίας για πλαστικά μπουκάλια και κουτάκια πήγε από το 2023 στον Δεκέμβριο του 2025. Και βέβαια, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν 900 εκατ. ευρώ από την υστέρηση στην αξιοποίηση του ΕΣΠΑ 2021-2027».
Στάθηκε ιδιαίτερα στο κυβερνητικό σχέδιο για τις μονάδες καύσης: «Το σχέδιο που φέρατε μέσα στο καλοκαίρι, χωρίς καμία ουσιαστική διαβούλευση με δήμους, φορείς, περιβαλλοντικές οργανώσεις και τοπικές κοινωνίες, μιλάει για έξι μονάδες καύσης. Μοντέλο γραμμικό και όχι κυκλικό, ρυπογόνο, με περιβαλλοντικές και υγειονομικές συνέπειες βάσει της Έκθεσης της WWF, με παραδοτέα της ΣΜΠΕ να μην έχουν τεθεί στη δημόσια διαβούλευση. Εμείς λέμε: πάρτε το πίσω. Δεν γίνεται να δεσμεύετε το δημόσιο με πολυετείς συμβάσεις τροφοδοσίας απορριμμάτων, υπονομεύοντας την ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία».
Κατέθεσε το πλαίσιο των προτάσεων του κόμματος
Καταθέτοντας το πλαίσιο των προτάσεων του ΠΑ.ΣΟ.Κ. ανέφερε σχετικά: «Εμείς λέμε να κάνετε μια ουσιαστική διαβούλευση με όλους τους φορείς και να καταρτίσετε ένα ολοκληρωμένο σχέδιο που να στηρίζει πραγματικά την ανακύκλωση. Να επενδύσουμε σε νέες μονάδες επεξεργασίας, σε μονάδες ανάκτησης και ανακύκλωσης, στην αναβάθμιση των ΚΔΑΥ, σε περισσότερα πράσινα σημεία, σε χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων και κομποστοποίηση. Αυτή είναι η κατεύθυνση που θα μας φέρει στους ευρωπαϊκούς στόχους».
Έστειλε σαφές μήνυμα για την Αττική
Τέλος, ο κ. Χριστοδουλάκης έστειλε σαφές μήνυμα για την Αττική φέρνοντας σαν παράδειγμα την περιοχή της Λαυρεωτικής, όπου, αν και δεν αναφέρεται ρητά, φαίνεται να σχεδιάζεται μονάδα καύσης: «Θα υπενθυμίσω, ότι μιλάμε ήδη για μια περιοχή επιβαρυμένη και υπερκορεσμένη, που η φέρουσα ικανότητά της δεν επιτρέπει καμία άλλη δραστηριότητα η οποία θίγει τους φυσικούς της πόρους και το περιβάλλον. Η τοπική κοινωνία είναι ανάστατη και εγώ και από εδώ σας λέω: ούτε να το σκέφτεστε»!
Ολοκληρώνοντας την παρέμβαση του, ο κ. Χριστοδουλάκης τόνισε: «Εμείς λέμε ναι στην πρόληψη, ναι στην ανακύκλωση και την κυκλική οικονομία. Όχι σε σχέδια που παραμερίζουν την κοινωνία, εξυπηρετούν λίγους και δεσμεύουν τη χώρα για δεκαετίες σε λάθος κατεύθυνση, με τον κίνδυνο νέων ευρωπαϊκών καταδικών».
Αναλυτικά η ερώτηση προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Θέμα: Κυβερνητικός σχεδιασμός για την ανακύκλωση και την καύση απορριμμάτων
Κύριε Υπουργέ, η Ελλάδα παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς την ανακύκλωση αστικών αποβλήτων, με ποσοστά που δεν ξεπερνούν το 17%, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι περίπου 49%. Αντίστοιχα, πάνω από το 80% των αποβλήτων εξακολουθεί να οδηγείται σε ταφή, έναντι μόλις 23% στην ΕΕ. Η χώρα μας έχει ήδη καταδικαστεί με πρόστιμα λόγω μη συμμόρφωσης με τις κοινοτικές οδηγίες, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για πιθανή κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων που προορίζονταν για έργα ανακύκλωσης. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προειδοποιήσει ότι η Ελλάδα κινδυνεύει να μην πετύχει τον στόχο ανακύκλωσης 55% έως το 2025.
Παρόλα αυτά, αντί να ενισχυθούν η πρόληψη, η διαλογή στην πηγή και η ανακύκλωση, προωθείται η κατασκευή μονάδων καύσης σύμμεικτων απορριμμάτων, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με την αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες. Ο εθνικός σχεδιασμός μεταφέρει την υποχρέωση μείωσης της ταφής από το 2040 στο 2030, επιλογή που συνδέεται με την προώθηση καύσης απορριμμάτων και που δημιουργεί νέα ερωτήματα για την κατεύθυνση της πολιτικής διαχείρισης. Μια τέτοια επιλογή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά της με τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις, αλλά και ως προς τις περιβαλλοντικές, υγειονομικές και οικονομικές της επιπτώσεις.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάσθε κ. Υπουργέ
- Ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα που θέτει η κυβέρνηση για την επίτευξη των εθνικών στόχων ανακύκλωσης και μείωσης της ταφής, δεδομένου ότι ήδη επισημαίνεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σοβαρός κίνδυνος μη συμμόρφωσης για το 2025;
- Με ποιες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες και με ποιο σχέδιο σκοπεύει η κυβέρνηση να ενισχύσει την ανακύκλωση και να διασφαλίσει ότι η καύση δεν θα υπονομεύσει την πρόληψη και την κυκλική οικονομία;
Ο ερωτών βουλευτής
Μανώλης Χριστοδουλάκης
