Κάθε χρόνο, όταν πλησιάζει η επέτειος του Πολυτεχνείου αρκετοί από εμάς, συνήθως υποσυνείδητα, μπαίνουμε στη διαδικασία διερεύνησης των πτυχών του συμβολισμού και της ουσίας της συγκεκριμένης ημέρας. Υπάρχουν πολλοί λόγοι και πολλές πλευρές απ` τις οποίες ο καθένας μπορεί, να κάνει τη διερεύνηση του. Άλλοι το κάνουν από αγωνιστικό συναισθηματισμό, άλλοι διότι θέλουν, να κατανοήσουν, τι πραγματικά σημαίνει επανάσταση και άλλοι γιατί θέλουν, να αποδημήσουν την κάθε προσπάθεια για κοινωνικό ξεσηκωμό.

 

Διαφορετικές προσεγγίσεις

 

Το Πολυτεχνείο για τη σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας αποτελεί μια ιδιαίτερη στιγμή- σταθμό για τη χώρα. Αυτό το γνωρίζουν όλοι, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων και είναι κάτι που δεν μπορεί να αποκρυφτεί από την κοινή γνώμη. Μπορεί όμως, να διαστρεβλωθεί πολύ εύκολα, όπως και έχει γίνει όλα τα χρόνια, που ακολούθησαν των γεγονότων της Μεταπολίτευσης, αφού διαφορετικά το προσεγγίζουν ως θέμα οι ριζοσπαστικοί μετασχηματισμοί και αλλιώς οι συντηρητικοί.

Αυτό όμως που όλοι οι Ιστορικοί καταγράφουν ως σήμερα είναι, πως το Πολυτεχνείο αποτέλεσε την αρχή των αγώνων για Δημοκρατία και ισότητα και μετατράπηκε σε πέπλο ανάπτυξης όλων των κοινωνικών τάξεων που δημιουργήθηκαν από το 1947 ως και σήμερα.

 

Έκφραση αντίθεσης με την εκάστοτε κυβέρνηση

 

Βέβαια, πέραν του ερωτήματος που δημιουργείται μέσα από το κείμενο για το ποια είναι η αληθινή αξία της επετείου του Πολυτεχνείου, άλλο ένα ερώτημα που με προβληματίζει είναι γιατί οι Έλληνες αναζωπυρώνουν, θα μπορούσα να πω, κάθε χρόνο στη συγκεκριμένη ημερομηνία την αντίθεσή τους με την εκάστοτε κυβέρνηση και δείχνουν ένα έντονο πνεύμα γενικής κινητοποίησης, το οποίο αμέσως μετά αδρανοποιείται.

Σίγουρα αποτελεί για τους περισσότερους Έλληνες τη μεγαλύτερη εσωτερική εξέγερση της νεότερης Ιστορίας, όπως προείπα, που η περιγραφή της είναι δύσκολη, να αποδοθεί στο γραπτό λόγο. Οι στίχοι του Μίκη Θεοδωράκη στο Γελαστό Πουλί και στο Ένα το Χελιδόνι, του Μάνου Λοΐζου στο Δρόμο και στο Ήλιε Καλημέρα, η λυρική φωνή του Νίκου Ξυλούρη στο Μπήκαν οι Οχτροί και στο Πότε θα κάνει ξαστεριά, ο Στρατιώτης του Παπακωνσταντίνου και πολλά άλλα τραγούδια εκείνης της πολιτικής χροιάς της εποχής ίσως αποτελούν τον καλύτερο τρόπο για να περιγράψουν την αυθεντική ακουστική εικόνα των γεγονότων.

 

Η ανεκπλήρωτη δεύτερη ταυτότητα του Πολυτεχνείου

 

Το πολυτεχνείο επιμένω, πως αποτελεί τον κορυφαίο σταθμό στο σύγχρονο ελληνικό γίγνεσθαι, αφού τα γεγονότα του επηρέασαν όλο το κοινωνικοπολιτικό στάτους της χώρας, ασκώντας μια πολυεπίπεδη επίδραση σε όλους τους κρατικούς μηχανισμούς, που φτάνουν ως τις μέρες μας.

Η Ελλάδα για πρώτη φορά αποκτά πολίτευμα κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και δικαιώνεται ο αγώνας του λαού και της νεολαίας για πολιτική ελευθερία και ισότητα. Μια πολιτική δικαίωση που συνδυάστηκε όμως με την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο και την ήττα του ελληνισμού στη Μεγαλόνησο. Το κίνημα όμως του Πολυτεχνείου συνέχισε τη δράση του, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί για τουλάχιστον δέκα χρόνια ακόμα, συνδυαζόμενο με τις σπουδάζουσες νεολαίες των ελληνικών Πανεπιστημίων. Μια νεολαία που μέσα από κινητοποιήσεις και εργατικούς αγώνες ανήγαγε την ιδέα του Πολυτεχνείου ως κεντρικό ιδεολογικό σύμβολο. Συγχρόνως το Πολυτεχνείο λειτούργησε και ως εξέγερση της νεολαίας εναντίον του ιμπεριαλιστικού καπιταλιστικού συστήματος, της σύγχρονης φτώχειας, της υπερκατανάλωσης, της ανισότητας, της πολιτισμικής ισοπέδωσης και της ανθρώπινης αλλοτρίωσης.

Αποκτώντας έτσι μια δεύτερη ταυτότητα, θα έλεγα, πως το Πολυτεχνείο στη συνέχεια αποτέλεσε ένα κίνημα, που έδωσε ταυτότητα σε μια ξεχωριστή κουλτούρα, που ξεχώριζε για την μουσική της, την ενδυματολογία της, το κάπνισμα, την κόμμωση, τα σοφιστικέ γυαλιά οράσεως, τον τρόπο διασκέδασης, τη δημιουργία κουλτουριάρικων κοινοβίων, τις συγκεντρώσεις σε μποατ μπαράκια, τον κοινό τρόπο διαμαρτυρίας κτλ και η οποία ναι μεν κράτησε σταθερά τις ιδεολογικές της απόψεις χωρίς όμως δε να δείχνει, πως μπορεί, να μετέχει κάπου πολιτικά διότι το όραμα αυτής της ταυτότητας του Πολυτεχνείου έμεινε πραγματικά ανολοκλήρωτο να περιπλανιέται σαν ερινύα στις μνήμες.

 

Νέα τάξη και ιμπεριαλιστική πολιτική

 

Από τα μέσα περίπου της δεκαετίας του `90 παρατηρείται μια παγκόσμια αδράνεια στα επαναστατικά κινήματα και συγχρόνως εμφανίζεται ένα είδος επιβολής μια Νέας ανθρώπινης Τάξης, μέσω της παγκοσμιοποίησης, που επιθυμούν οι ισχυροί ηγέτες κρατών και τα μεγάλα οικονομικά λόμπι. Μιας τάξης, που εσκεμμένα, στερείται πραγματικής ιδεολογίας, οραμάτων, πιστεύω, ελπίδας και Παιδείας και σε συνδυασμό με τον ασπασμό διαφόρων επαναστατών του παρελθόντος παρατηρείται, να δημιουργούνται αριστεροί επαναστάτες, που υποστηρίζουν γεγονότα ιμπεριαλιστικά, όπως είναι η εισβολή των Αμερικανών σε Ιράκ, Αφγανιστάν και πιο παλιά στο Βιετνάμ, να γίνονται διεκδικήσεις δικαιωμάτων διαφόρων μειονοτήτων και πολλά άλλα, που μόνο αριστερές ιδέες δεν μπορούν να αντιπροσωπεύσουν. Αυτά όλα τα δημιουργεί ο σημερινός καπιταλισμός, του οποίου όμως ηγούνται οι παλιοί «αριστεροί» επαναστάτες που «πούλησαν» την ιδεολογία του κάθε Πολυτεχνείου και της κάθε επανάστασης ανά τον κόσμο, στο βωμό της οικονομικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής.

 

Αμφισβήτηση σάπια και αναχρονιστική σε ένα κράτος δεξιάς, φόβου και αυταρχισμού

 

Αυτή η αδράνεια έχει οδηγήσει στη δημιουργία μιας σάπιας και αναχρονιστικής αμφισβήτησης, η οποία εκφράζοντας τον φασιστικό της και ακροδεξιό της χαρακτήρα κάθε χρόνο στις 17 Νοέμβρη σπάει και καίει τη μισή Αθήνα, βρίσκοντας σε αυτό το παιχνίδι συμμάχους- αντιπάλους τις ομάδες καταστολής του κράτους. Άλλωστε και φέτος, που το κλίμα είναι τεταμένο, ύστερα από τις συλλήψεις μελών Επαναστατικής Αυτοάμυνας, τη σύλληψη μέλους του Ρουβίκωνα αλλά και το αδικαιολόγητο ντου των ανδρών των ΜΑΤ στην ΑΣΟΕΕ, η κυβέρνηση θέλοντας καταφανέστατα, να κάνει την κοινή γνώμη να «ξεχάσει» το φιάσκο με το μεταναστευτικό, προσπαθεί, να συγκρατήσει τους ακροδεξιούς έμμεσα υποστηρικτές της με το δόγμα Χρυσοχοΐδη «Νόμος και Τάξη», θυμίζοντας άλλες εποχές με της πρακτικές της και βάζοντας την πρωτεύουσα κυρίως αλλά και άλλες ελληνικές πόλεις σε έναν κλοιό επικίνδυνων καταστάσεων.

Έτσι με αυτό τον τρόπο δημιουργείται ένα κράτος άκρας δεξιάς, φόβου και αυταρχισμού με την αστυνομία, να δείχνει, που έχει πλέον πολιτικά χαλαρωμένα τα χαλινάρια της υπέρμετρο ζήλο, ασκώντας βία προς πάσα κατεύθυνση και ανεξαιρέτως.

Έτσι δημιουργείται η σάπια αμφισβήτηση, που προανέφερα. Είναι η αμφισβήτηση, που γεννιέται μέσα από αυτές τις πολιτικές και δημιουργούνται κινήματα νεαρών, που καίνε και σπάνε, ότι βρουν κάνοντας πράξη στην ουσία τα πιστεύω του κεφαλαίου. Έτσι φτάνουμε στο σημείο αυτή η αμφισβήτηση να μην παλεύει πλέον για τα παλιά ιδανικά όπως είναι η ισότητα και η ελευθερία αλλά να μάχεται ακόμη σκληρά για το οικονομικό όφελος των ισχυρών. Έτσι, αντιπροσωπεύοντας αυτό το σάπιο και πεπαλαιωμένο σκεπτικό αυτή η αμφισβήτηση περιθωριοποιείται και αντιπροσωπεύει τον αναχρονισμό μένοντας αιχμάλωτη μόνο στα συνθήματα του παρελθόντος μη διεκδικώντας το αυτονόητο, που κάνουν όλοι οι πραγματικοί επαναστάτες… την ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.

Για να αποκτήσει επομένως αληθινό νόημα ένα κίνημα, το οποίο θα έχει οδηγό την ιδέα του Πολυτεχνείου, θα πρέπει να αμφισβητήσει τους πολιτικούς, τις τράπεζες, τα λόμπι, τα συμφέροντα και γενικά το κεφάλαιο. Αυτούς δηλαδή που καπηλεύτηκαν αυτή την ιδέα και την έκαναν σκαλοπάτι της οικονομικής τους ευμάρειας και επιτυχίας.

Οποιοσδήποτε μελετήσει το πολυτεχνείο συναισθηματικά σίγουρα θα δακρύσει από συγκίνηση και ένας ρίγος θα τον διαπεράσει, όταν συναισθανθεί την έκσταση, που έζησαν οι νέοι εκείνου του Νοέμβρη. Αν όμως κάποιος προχωρήσει στη πολιτική χροιά των γεγονότων σίγουρα θα βρεθεί εμπρός ενός μεγάλου ιστορικά, θα έλεγα, κενού, που το γεμίζουν οι αντιφάσεις και οι αριστοτεχνικές επιφανειακές ιστορικοπολιτικές αναλύσεις.

 

Υπερήφανοι για το Πολυτεχνείο

 

Κατά την ταπεινή μου άποψη και ως εκπαιδευτικός αυτό που θα πρέπει οι νέες γενιές να κρατήσουν είναι, πως τα γεγονότα του Πολυτεχνείου, ήταν αυτά, που σημάδεψαν την ανατροπή της Χούντας, έφεραν στην επιφάνεια όλες τις δράσεις και τις σκοτεινές δυνάμεις της δικτατορίας και ανέδειξαν τον αληθινό, αγωνιστικό χαρακτήρα της Ριζοσπαστικής Ελλάδας, που μέσα σε μια κοινωνία, που κυριαρχούσε ο συντηρητισμός δημιούργησε ένα κίνημα πρωτοφανούς έντασης και μαζικότητας.

Γι` αυτό το λόγο πρέπει όλοι οι Έλληνες να είναι υπερήφανοι για τους αγώνες που έχουν γίνει και για τους ανθρώπους, που δεν κάμφθηκαν από ίντριγκες, πολιτικές σπέκουλες, εκφοβισμούς, χτυπήματα και όρθωσαν το δημοκρατικό τους ανάστημα δίχως κανένα φόβο και με ανιδιοτέλεια. Κληρονομιά όλων των Ελλήνων είναι οι ψυχές και τα μυαλά όλων εκείνων των ανθρώπων, που τόλμησαν, να αγωνιστούν για τα υψηλά ιδανικά της Δημοκρατίας.

Και αν κάθε χρόνο η επέτειος του Πολυτεχνείου δεν αντιπροσωπεύει τίποτε από όλα αυτά ας σπείρουμε το άστρο της Δημοκρατίας στη νέα γενιά μέσω της εκπαίδευσης, για να μπορούμε εμείς οι μεγαλύτεροι, να περιμένουμε και να ελπίζουμε, πως θα ξημερώσει κάτι καλύτερο διότι το πολυτεχνείο το θαυμάσαμε και το τραγουδήσαμε αλλά δεν το διδαχθήκαμε κατάλληλα, ώστε να το μεταφέρουμε σωστά στην ελληνική κοινωνία.

 

Ιερόθεος Ιωάννου

Φιλόλογος- Ειδικός Παιδαγωγός- Εκπαιδευτής Ενηλίκων