Με αφορμή την 25η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, φιλοξενούμε σήμερα στην ΑΙΧΜΗ και στο www.aixminews.gr τις κυρίες Μουρτζούκου Πηνελόπη Νομικό, και Τζερέτα Θάλεια Κοινωνική Λειτουργό, οι οποίες παρέχουν υπηρεσίες νομικής συμβουλευτικής και κοινωνικής στήριξης στον Συμβουλευτικό Σταθμό Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας του Δήμου Ελευσίνας.
Όπως είναι γνωστό, το Δεκέμβριο του 1991 η γενική συνέλευση του ΟΗΕ αποφάσισε να ανακηρύξει την 25η Νοεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, με σκοπό να αναδείξει ένα σημαντικό πρόβλημα με παγκόσμια διάσταση.
Όμως, η συγκεκριμένη ημέρα είχε ήδη καθιερωθεί δέκα χρόνια πριν, όταν γυναικείες οργανώσεις θέλησαν να τιμήσουν τη μνήμη των τριών αδελφών Μιραμπάλ, πολιτικών αγωνιστριών από τη Δομινικανή Δημοκρατία, που βασανίστηκαν, ξυλοκοπήθηκαν και στραγγαλίστηκαν μέχρι θανάτου κατ’ εντολή του Δικτάτορα Τρουχίλο στις 25 Νοεμβρίου 1960.
Ερωτ: Είναι πολύ σημαντική η ύπαρξη μιας τέτοιας δομής στην περιοχή του Θριασίου πεδίου. Πείτε μας κάποιες πληροφορίες για τον φορέα σας.
Θάλεια Τζερέτα: Ο Συμβουλευτικός Σταθμός Ελευσίνας υπάγεται στην Γενική Γραμματεία Δημογραφικής και Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων (ΓΓΔΟΠΙΦ), δίκτυο της οποίας αποτελούν η 24ωρη τηλεφωνική γραμμή SOS 15900, 43 Συμβουλευτικά Κέντρα και 19 Ξενώνες φιλοξενίας. Σκοπός του Συμβουλευτικού Σταθμού είναι η δωρεάν παροχή υπηρεσιών σε γυναίκες που έχουν υποστεί βία ή/και πολλαπλές διακρίσεις.
Στελεχώνεται από επιστημονικό προσωπικό συμβούλων, εξειδικευμένων στην προσέγγιση των γυναικών με την οπτική του φύλου (Κοινωνιολόγο, Κοινωνικό Λειτουργό, Νομικό και Ψυχολόγο) που παρέχουν υπηρεσίες, οι οποίες καλύπτονται από το απόρρητο της συμβουλευτικής, όπως:
- Κοινωνική στήριξη / Παραπομπή σε ξενώνες φιλοξενίας, νοσοκομεία, υπηρεσίες και φορείς.
- Νομική συμβουλευτική και πληροφόρηση για δικαιώματα των θυμάτων, τη σχετική νομοθεσία, τις απαιτούμενες διαδικασίες για την υποβολή καταγγελίας, μήνυσης κλπ.
- Ψυχολογική στήριξη και ενδυνάμωση των γυναικών.
- Υπηρεσίες εργασιακής συμβουλευτικής και πληροφόρησης.
Ωφελούμενες αυτών των υπηρεσιών υποστήριξης είναι οι γυναίκες που έχουν υποστεί/υφίστανται βία σε όλες τις μορφές ή/και πολλαπλές διακρίσεις (π.χ. μετανάστριες, προσφύγισσες, μονογονείς, ΑμΕΑ, άνεργες κ.λπ.). Σημειώνεται ότι δεν τίθεται γεωγραφικός περιορισμός και μπορούν να απευθύνονται γυναίκες από οποιοδήποτε σημείο της χώρας.
Τέλος, ο Συμβουλευτικός Σταθμός πραγματοποιεί δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της τοπικής κοινωνίας για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, την εξάλειψη των έμφυλων διακρίσεων και των στερεοτύπων.
Ερωτ: Μιλάτε για «βία σε όλες τις μορφές». Θα θέλατε να μας πείτε τι εννοείτε με τον όρο βία; Υπάρχουν διάφορες μορφές;
Πηνελόπη Μουρτζούκου: Η βία κατά των γυναικών είναι ίσως η πιο επαίσχυντη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Περιλαμβάνει κάθε πράξη που δέχονται οι γυναίκες λόγω του φύλου τους, η οποία έχει (ή πιθανόν να έχει) ως αποτέλεσμα τη σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική και οικονομική βλάβη τους.
Ο όρος βία περιλαμβάνει τη βία μέσα στην οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία) και τη βία μέσα στην κοινωνία (σεξουαλική παρενόχληση, βιασμός, παρενόχληση στην εργασία, σωματεμπορία/trafficking). Αποτελεί σημαντική αιτία θανάτου και αναπηρίας για τις γυναίκες και είναι φαινόμενο διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξαρτήτως από το επίπεδο ανάπτυξης, το βαθμό πολιτικής σταθερότητας, τον πολιτισμό, τον πλούτο ή τις θρησκευτικές πεποιθήσεις.
Ερωτ: Όταν, λοιπόν, μια γυναίκα αντιληφθεί ότι βιώνει μια τέτοια κατάσταση, πώς μπορεί να απευθυνθεί σε εσάς;
Θάλεια Τζερέτα: Οι γυναίκες μπορούν να απευθυνθούν κατόπιν τηλεφωνικής, ηλεκτρονικής (mail ή μήνυμα στη σελίδα του Σταθμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) ή προσωπικής επικοινωνίας.
Επίσης, παραπέμπονται από την Τηλεφωνική Γραμμή SOS 15900, που είναι υπηρεσία πρώτης γραμμής και λειτουργεί σε 24ωρη βάση.
Είναι, επιπλέον, δυνατή η παραπομπή των γυναικών από φορείς και υπηρεσίες (πχ Κοινωνική Υπηρεσία δήμων, Κέντρα Κοινότητας, νοσοκομεία κλπ), στις οποίες απευθύνονται οι γυναίκες για να λάβουν βοήθεια.
Τέλος, στη δομή μπορούν να απευθυνθούν πολίτες, που επιθυμούν να ενημερωθούν σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες ή/και τρίτα πρόσωπα, που θέλουν να λάβουν οδηγίες σχετικά με τη διαχείριση περιστατικών έμφυλης βίας.
Ερωτ: Αναφορικά με τους δράστες/θύτες, ποια είναι η επόμενη μέρα; Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι δε θα επαναλάβουν την κακοποιητική συμπεριφορά;
Πηνελόπη Μουρτζούκου: Αν μιλήσουμε για το νομικό κομμάτι, τα περισσότερα περιστατικά αντιμετωπίζονται από το νόμο ως πλημμελήματα (απλή σωματική βλάβη, παράνομη βία, επικίνδυνη σωματική βλάβη, προσβολή γενετήσιας αξιοπρέπειας, παρακώλυση απονομής δικαιοσύνης).
Αυτά που είναι κακουργήματα είναι η δολοφονία, ο βιασμός, τα βασανιστήρια, η κατάχρηση σε ασέλγεια και η βαριά σωματική βλάβη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κανείς δεν πάει φυλακή, παρά μόνο εάν έχει βιάσει ή/και σκοτώσει και οι όποιες άλλες ποινές είναι μικρές και σχεδόν πάντα με αναστολή. Αυτό δυστυχώς περνά το λανθασμένο μήνυμα ότι η πράξη στην ουσία μένει ατιμώρητη.
Ωστόσο, από το 2006 ισχύει ο νόμος 3500/2006, που αποτελεί την προσπάθεια αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας, με γνώμονα την αρχή της ελευθερίας, της αυτοδιάθεσης και της αξιοπρέπειας του ατόμου, ώστε να ενισχυθεί η αρμονική συμβίωση στο πλαίσιο της οικογένειας. Η ενδοοικογενειακή βία είναι πλέον αυτεπάγγελτα διωκόμενο αδίκημα, για το οποίο μάλιστα ακολουθείται η αυτόφωρη διαδικασία.
Ερωτ: Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται «έκρηξη» του φαινομένου των γυναικοκτονιών. Πώς το εξηγείται; Τι θα μπορούσε να γίνει για την αντιμετώπισή του;
Θάλεια Τζερέτα: Από την έναρξη της πανδημίας υπήρξε «έκρηξη» περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας με αποκορύφωμα την αύξηση των γυναικοκτονιών, που αποτελούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας.
Από τον Ιανουάριο του 2021 13 γυναίκες λείπουν στην Ελλάδα, γιατί έχασαν τη ζωή τους από τα χέρια των συντρόφων τους, εκείνων που στις περισσότερες περιπτώσεις αγάπησαν, εμπιστευτήκαν, ήθελαν να χωρίσουν αλλά δεν τόλμησαν, δέχτηκαν τη βία τους, μέχρι να βρουν τη δύναμη να σπάσουν το φαύλο κύκλο.
Πρόκειται για φαινόμενο διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνίες, ανεξάρτητα από την κοινωνικοοικονομική τους σύνθεση, δημιούργημα των στερεοτύπων της κοινωνίας.
Πραγματική αιτία δεν είναι άλλη από την πατριαρχική αντίληψη ότι η γυναίκα ως «κτήμα» πρέπει να υπομένει και να υπακούει τον άνδρα, ο οποίος όταν νιώσει ότι πληγώνεται ο εγωισμός του και καταρρέει ο μύθος του κατακτητή και κυρίαρχου, τότε μπορεί σε μια στιγμή να μετατραπεί σε τέρας, κλείνοντας την ανάσα της γυναίκας που αντέδρασε και που ήθελε να ανοίξει τα δικά της φτερά.
Πηνελόπη Μουρτζούκου: Οι γυναικοκτονίες προσλαμβάνουν διαστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης, καθώς δολοφονούνται 6 γυναίκες ανά ώρα παγκοσμίως, ενώ κακοποιήσεις και βιασμοί απειλούν διαρκώς τις γυναίκες.
Είναι κατεπείγον να συνειδητοποιήσουμε το τραγικό αδιέξοδο. Ας ξεκινήσουμε εφαρμόζοντας απαρέγκλιτα τις ρήτρες της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, καθώς και του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Το κράτος οφείλει να νομοθετήσει ρυθμίσεις εναντίον των αθέμιτων συμπεριφορών, με βασικό την καθιέρωση του όρου «Γυναικοκτονία», όπως ήδη ισχύει σε 16 ευρωπαϊκά κράτη, συμμπεριλαμβανομένης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Επίσης, πρέπει να επισπευσθεί η διασύνδεση και συνεργασία ΟΛΩΝ των υπηρεσιών και φορέων, που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, ώστε να υπάρχει καθολική και ολιστική αντιμετώπισή τους.
Επιβάλλεται, επιπλέον, να δρομολογηθούν προγράμματα εκπαίδευσης με επίκεντρο το σεβασμό της προσωπικότητας των γυναικών. Να ιδρυθούν απαραίτητοι θεσμοί αποβολής πατριαρχικών σχέσεων και στερεοτύπων. Να υλοποιηθούν μέτρα εξίσωσης στον εργασιακό, οικογενειακό και δημόσιο βίο.
Τέλος, οι νομοθέτες πρέπει να αποβάλλουν το γλωσσολογικό σεξισμό των νόμων, που ύπουλα εδραιώνει πατριαρχικές σχέσεις εξουσίας. Πρέπει γενικώς να γίνει αντιληπτό ότι η ισότητα συνιστά δυναμικό αναπτυξιακό εργαλείο, που απελευθερώνει κοινωνικές δυνάμεις συνολικά.
Ερωτ: Κλείνοντας αυτή την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη, τι μήνυμα θα θέλατε να δώσετε στις γυναίκες που μας διαβάζουν;
Θάλεια Τζερέτα: Στο Συμβουλευτικό Σταθμό Γυναικών του Δήμου Ελευσίνας οι γυναίκες βρίσκουν το σθένος να σπάσουν τη σιωπή και να μας εμπιστευτούν τις προσωπικές τις ιστορίες. «Ακουμπούν» επάνω μας τα βιώματά τους, καθώς και τις όποιες αντιδράσεις συναντούν από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Γνωρίζουμε γυναίκες, οι οποίες μέσα από τα «συντρίμμια» κατάφεραν να αναδυθούν, να αγωνιστούν, να επουλώσουν τις πληγές τους και να ανοίξουν πάλι τα φτερά τους. Για να μπορεί κάθε γυναίκα να ζει μια ζωή μέσα στην οποία θα λέει τη γνώμη της χωρίς φόβο, θα περπατά τα βράδια χωρίς φόβο, θα ζει τον έρωτα χωρίς φόβο, θα έχει το δικαίωμα να αλλάζει γνώμη χωρίς φόβο, θα επιλέγει αυτά που θα την κάνουν ευτυχισμένη χωρίς φόβο. Θα ζει ως ελεύθερος άνθρωπος.
Πηνελόπη Μουρτζούκου: Ολοκληρώνοντας, λοιπόν, θα ήθελα να αναφέρω το εξής: Σήμερα, οι γυναίκες έχουμε καταφέρει πάρα πολλά πράγματα. Έχουμε καταξιωθεί στον επαγγελματικό χώρο και έχουμε λάβει τη θέση που μας αξίζει στην κοινωνία. Μια θέση που δεν μας χαρίστηκε αλλά που προσπαθήσαμε με κόπο να αποκτήσουμε. Εάν, λοιπόν θέλουμε ένα καλύτερο μέλλον για εμάς και για τα παιδιά μας, όλες και όλοι μας θα πρέπει να ευαισθητοποιηθούμε πολύ περισσότερο, έτσι ώστε η κάθε μια και ο καθένας από εμάς, ανεξάρτητα από τη θέση που έχουμε, να βοηθήσουμε να εξαλειφθεί το τεράστιο κοινωνικό πρόβλημα των έμφυλων διακρίσεων και της βίας κατά των γυναικών. Και κλείνω με μια λογοτεχνική αναφορά του Βίκτωρος Ουγκώ: «Αγναντεύετε το αστέρι γιατί λάμπει και είναι ασύλληπτο, αλλά δίπλα σας βρίσκεται λάμψη πιο εκθαμβωτική και μυστικό πιο βαθύ: η γυναίκα».
Συμβουλευτικός Σταθμός Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας Δήμου Ελευσίνας
Διεύθυνση: Ρήγα Φεραίου 70, Ελευσίνα
Τηλ: 213 1601 437
Email: violence@1822.syzefxis.gov.gr
FB page: Συμβουλευτικός Σταθμός Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας Ελευσίνας
[O Συμβουλευτικός Σταθμός Υποστήριξης Γυναικών Θυμάτων Βίας του Δήμου Ελευσίνας λειτουργεί από το Μάιο 2019 στο πλαίσιο του «Περιφερειακού Επιχειρησιακού Προγράμματος Αττικής», με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το «Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο» – ΕΣΠΑ 2014-2020]
