ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ή ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ;
Νέα δεδομένα, που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον μελλοντικό χωροταξικό και αναπτυξιακό χάρτη του Δήμου Μεγαρέων, δημιουργεί η νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο, τα Μέγαρα τοποθετούνται μέσα στον βασικό παραγωγικό και εφοδιαστικό χώρο της Μητροπολιτικής Αθήνας, ενώ παράλληλα ανοίγει ένας ιδιαίτερα σημαντικός δρόμος για την οργανωμένη ανάπτυξη επιχειρηματικών και μεταποιητικών δραστηριοτήτων.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς η ΚΥΑ αναφέρεται συγκεκριμένα σε χώρο ιδιοκτησίας της Περιφέρειας Αττικής στον Δήμο Μεγαρέων, ο οποίος έχει υποδειχθεί προκειμένου να εξεταστεί η αξιοποίησή του για τη δημιουργία Οργανωμένου Υποδοχέα Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων – Ο.Υ.Μ.Ε.Δ.
Πρόκειται για μια αναφορά που δημιουργεί πλέον ένα πολύ συγκεκριμένο ζήτημα για την τοπική κοινωνία: Ποια είναι αυτή η έκταση, πού βρίσκεται και ποια ακριβώς είναι η προοπτική αξιοποίησής της;
Η ΚΥΑ, πάντως, δεν δίνει στο συγκεκριμένο σημείο περισσότερες πληροφορίες για τη θέση, την έκταση ή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του χώρου. Και αυτό αποτελεί ένα σοβαρό ερωτηματικό που θα πρέπει να απαντηθεί από τους αρμόδιους φορείς, καθώς η συγκεκριμένη αναφορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τον μελλοντικό σχεδιασμό της περιοχής.
Τα Μέγαρα στον πυρήνα της παραγωγικής ανάπτυξης
Η ΚΥΑ δεν αντιμετωπίζει τα Μέγαρα ως μια απλή περιφερειακή περιοχή. Αναφέρει ότι η ανάπτυξη της μεταποίησης και κυρίως της εφοδιαστικής στη Δυτική Αττική εντοπίζεται στις ευρύτερες ζώνες της Ελευσίνας και των Μεγάρων.
Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Τα Μέγαρα αναγνωρίζονται ως μέρος ενός ευρύτερου Μητροπολιτικού Παραγωγικού Συστήματος, το οποίο συνδέεται με το Θριάσιο, την Ελευσίνα, τον Πειραιά, τα βασικά οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα και τον άξονα Ελευσίνα – Θήβα – Υλίκη.
Με άλλα λόγια, η περιοχή δεν αντιμετωπίζεται ως χώρος από τον οποίο θα πρέπει να απομακρυνθεί η παραγωγική δραστηριότητα, αλλά ως χώρος στον οποίο αυτή μπορεί να συνεχίσει να αναπτύσσεται με οργανωμένους πλέον όρους.
Πολύ ισχυρή η προοπτική των logistics στα Μέγαρα
Ιδιαίτερη αναφορά απαιτεί η εφοδιαστική αλυσίδα, καθώς εδώ φαίνεται να βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αναπτυξιακές προοπτικές της περιοχής. Η γεωγραφική θέση των Μεγάρων, στη δυτική πύλη της Αττικής και σε άμεση σχέση με τους μεγάλους οδικούς άξονες, το Θριάσιο, την Ελευσίνα, τον Πειραιά και τη διαδρομή προς τη Στερεά Ελλάδα, δημιουργεί πολύ ισχυρή προοπτική για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων logistics και οργανωμένων εμπορευματικών υποδομών.
Η ίδια η ΚΥΑ εντάσσει την ευρύτερη ζώνη των Μεγάρων στους βασικούς χώρους ανάπτυξης της εφοδιαστικής αλυσίδας στη Δυτική Αττική και συνδέει την περιοχή με το ευρύτερο δίκτυο Πειραιά – Θριασίου – Ελευσίνας – Ελευσίνας/Θήβας/Υλίκης.
Η δυναμική αυτή δεν είναι θεωρητική. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο αντιμετωπίζει πλέον τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα ως ενιαίο παραγωγικό σύστημα, ενώ προωθεί την οργανωμένη ανάπτυξη σε Επιχειρηματικά Πάρκα και άλλους οργανωμένους υποδοχείς.
Για τα Μέγαρα αυτό σημαίνει ότι η θέση τους μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία τα επόμενα χρόνια ως κρίκος στην αλυσίδα παραγωγή – αποθήκευση – διανομή – μεταφορά.
Η προοπτική αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εάν συνδυαστεί με τη μελλοντική εξέλιξη των οδικών και σιδηροδρομικών υποδομών και με την ευρύτερη ανάπτυξη των logistics στη Δυτική Αττική.
Η αναφορά στην έκταση της Περιφέρειας που προκαλεί ερωτήματα
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο για τον Δήμο Μεγαρέων. Η ΚΥΑ αναφέρει ότι η Περιφέρεια έχει επιδείξει χώρο στον Δήμο Μεγαρέων, μαζί με αντίστοιχες περιοχές σε άλλους Δήμους της Αττικής, προκειμένου να εξεταστεί η αξιοποίησή τους για τη δημιουργία Οργανωμένου Υποδοχέα Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων (Ο.Υ.Μ.Ε.Δ.)
Η διατύπωση αυτή είναι συγκεκριμένη και δεν αφορά μια γενική θεωρητική δυνατότητα. Διότι, υπάρχει χώρος που έχει υποδειχθεί, υπάρχει ιδιοκτησία της Περιφέρειας, υπάρχει πρόβλεψη να εξεταστεί η αξιοποίησή του. Αυτό που δεν υπάρχει μέσα στην ΚΥΑ είναι η απάντηση στο πιο βασικό ερώτημα: ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΣ Ο ΧΩΡΟΣ;
Και αυτό επειδή δεν προσδιορίζεται η ακριβής θέση του, δεν αναφέρεται η έκτασή του και δεν δίνονται περισσότερα στοιχεία που θα επέτρεπαν στους κατοίκους του Δήμου Μεγαρέων να γνωρίζουν σε ποια περιοχή αναφέρεται η απόφαση. Και εδώ δημιουργείται ένα εύλογο δημοσιογραφικό ερώτημα:
Γιατί μια τόσο σημαντική αναπτυξιακή πρόβλεψη για τον Δήμο Μεγαρέων δεν συνοδεύεται από σαφή αναφορά της συγκεκριμένης έκτασης;
Δεν είναι ασφαλές να εξαχθεί από αυτό το στοιχείο οποιοδήποτε συμπέρασμα για τις προθέσεις της Περιφέρειας ή της Πολιτείας. Είναι όμως απολύτως θεμιτό να ζητηθούν σαφείς απαντήσεις και πλήρης ενημέρωση. Γιατί, εφόσον πρόκειται για χώρο που μπορεί να αποτελέσει μελλοντικά οργανωμένο υποδοχέα μεταποιητικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η ακριβής θέση του αποτελεί στοιχείο με ιδιαίτερη σημασία για τον Δήμο και τους κατοίκους του.
Από την άναρχη ανάπτυξη στην οργανωμένη επιχειρηματικότητα
Η νέα πολιτική έχει μια σαφή φιλοσοφία. Βάζει τέλος στη διάσπαρτη και χωρίς συνολικό σχεδιασμό ανάπτυξη, προωθώντας οργανωμένους υποδοχείς, εξυγίανση άτυπων βιομηχανικών συγκεντρώσεων, εκσυγχρονισμό υφιστάμενων επιχειρήσεων και συγκέντρωση των νέων δραστηριοτήτων σε χώρους με τις απαραίτητες υποδομές. Αυτό σημαίνει ότι για τα Μέγαρα το ζητούμενο δεν είναι απλώς να προσελκυσθούν περισσότερες επιχειρήσεις. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν οι σωστές προϋποθέσεις και οι κατάλληλες υποδομές για οργανωμένη παραγωγική ανάπτυξη.
Το μεγάλο στοίχημα των υποδομών
Η ανάπτυξη logistics και μεταποιητικών δραστηριοτήτων προϋποθέτει υποδομές. Η ΚΥΑ αναδεικνύει την ανάγκη για βελτίωση των μεταφορικών δικτύων, των συνδυασμένων μεταφορών, των υποστηρικτικών υποδομών και του δευτερεύοντος οδικού δικτύου.
Για τον Δήμο Μεγαρέων αυτό μεταφράζεται σε μια σειρά κρίσιμων ερωτημάτων:
- Πώς θα κινούνται τα φορτηγά;
- Πώς θα συνδέονται οι εγκαταστάσεις με τους βασικούς οδικούς άξονες;
- Πώς θα αποφεύγεται η επιβάρυνση των κατοικημένων περιοχών;
- Πώς θα εξασφαλίζονται οι υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης και ενέργειας;
- Πώς θα προστατεύεται το περιβάλλον;
Και κυρίως: Πώς θα μετατραπεί η πλεονεκτική γεωγραφική θέση των Μεγάρων σε πραγματικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα για την τοπική οικονομία;
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις των Μεγάρων
Η ΚΥΑ δεν αφορά μόνο νέες επενδύσεις. Προβλέπει επίσης μετασχηματισμό, επέκταση και εκσυγχρονισμό νόμιμα υφιστάμενων δραστηριοτήτων, με παράλληλη ενίσχυση της οργανωμένης χωροθέτησης. Αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις που ήδη δραστηριοποιούνται στον Δήμο Μεγαρέων.
Η κατεύθυνση είναι να διατηρηθεί η παραγωγική βάση, αλλά να γίνει πιο σύγχρονη, πιο οργανωμένη και περισσότερο συμβατή με τις σύγχρονες περιβαλλοντικές και χωροταξικές απαιτήσεις.
Το περιβάλλον παραμένει κρίσιμο ζήτημα
Θεωρούμε όμως, πως η παραγωγική ανάπτυξη δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ανεξάρτητα από το περιβάλλον. Η νέα χωροταξική πολιτική συνδέει την οργανωμένη παραγωγική ανάπτυξη με την περιβαλλοντική εξυγίανση και τον περιορισμό της διάσπαρτης εγκατάστασης. Επομένως, για τα Μέγαρα η πρόκληση είναι διπλή με σαφέστατα ερωτήματα. Πώς θα αξιοποιηθεί η ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική της περιοχής χωρίς να δημιουργηθούν νέες πιέσεις στο περιβάλλον και στις κατοικημένες περιοχές;
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι «πού;»
Η νέα ΚΥΑ αναμφισβήτητα βάζει τα Μέγαρα σε μια νέα αναπτυξιακή συζήτηση. Η περιοχή του Δήμου Μεγαρέων αναγνωρίζεται ως σημαντικός χώρος μεταποίησης και logistics. Η προοπτική της εφοδιαστικής αλυσίδας εμφανίζεται ιδιαίτερα ισχυρή. Και, το σημαντικότερο, υπάρχει συγκεκριμένη αναφορά σε χώρο ιδιοκτησίας της Περιφέρειας Αττικής μέσα στον Δήμο Μεγαρέων, ο οποίος εξετάζεται για τη δημιουργία Ο.Υ.Μ.Ε.Δ. (Οργανωμένου Υποδοχέα Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων).
Και όπως έχουμε προαναφέρει, το μεγάλο ερώτημα παραμένει: Πού ακριβώς βρίσκεται αυτός ο χώρος; Δυστυχώς η απάντηση δεν υπάρχει στην ΚΥΑ.
Και αυτό είναι ένα ζήτημα που αξίζει να ανοίξει δημόσια, με πλήρη ενημέρωση από την Περιφέρεια και τους αρμόδιους φορείς. Γιατί η ακριβής θέση, η έκταση, το σημερινό καθεστώς χρήσεων γης και η δυνατότητα σύνδεσης με τις απαραίτητες υποδομές θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό αν η συγκεκριμένη πρόβλεψη μπορεί να μετατραπεί από στρατηγική κατεύθυνση σε πραγματικό αναπτυξιακό έργο.
Μια νέα εποχή για τα Μέγαρα;
Η νέα ΚΥΑ δεν αποτελεί από μόνη της την ολοκλήρωση ενός σχεδίου. Αποτελεί όμως ένα σημαντικό θεσμικό βήμα, καθώς εντάσσει τα Μέγαρα στον ευρύτερο παραγωγικό και εφοδιαστικό σχεδιασμό της Μητροπολιτικής Αθήνας. Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από το τι θα ακολουθήσει. Από το αν θα προσδιοριστεί η έκταση που αναφέρει η ΚΥΑ. Από το αν θα εξεταστεί πραγματικά η καταλληλότητά της. Από το αν θα υπάρξουν οι απαραίτητες υποδομές. Από το αν ο σχεδιασμός θα γίνει με διαφάνεια και ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας.
Και, κυρίως, από το αν η ισχυρή προοπτική των logistics και της οργανωμένης επιχειρηματικής ανάπτυξης θα μπορέσει να μεταφραστεί σε επενδύσεις, θέσεις εργασίας και πραγματικό όφελος για τον Δήμο Μεγαρέων, χωρίς να επιβαρυνθεί το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Θεωρούμε πως σε καμία περίπτωση οι πολίτες του Δήμου Μεγαρέων δεν πρέπει να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι του γειτονικού Δήμου Ασπροπύργου. Εκεί όπου το κυκλοφοριακό – λόγω των βαρέων οχημάτων που διέρχονται καθημερινά από τις κεντρικές οδικές αρτηρίες – αποτελεί «αγκάθι» αλλά χρόνιο πρόβλημα.
Αντώνης Γ. Υψηλάντης
