Τη Δευτέρα 8 Απρίλη 2019 πραγματοποιήθηκε εκδήλωση της Εφορίας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής σε συνεργασία με το Δήμο Μεγαρέων, στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου, με σκοπό την παρουσίαση των δύο αρχαίων αυλών, οι οποίοι εκτίθεντο στο Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων. Την παρουσίαση ανέλαβαν η αρχαιολόγος Παναγιώτα Αυγερινού και ο αρχαιομουσικολόγος Χρήστος Τερζής, γνωστός στη χώρα για τις έρευνές του, που εστιάζουν στα πεδία της αρχαίας και βυζαντινής φιλοσοφίας των επιστημών και της αρχαιομουσικολογίας, με έμφαση στην αρχαία ελληνική μουσική, τη θεωρία της, τη σημειογραφία της, τη μελέτη και ανακατασκευή των αρχαίων μουσικών οργάνων και την κριτική αρχαίων μουσικών κειμένων, αρχαίων και Βυζαντινών μουσικοθεωρητικών.

Μεταξύ άλλων στην εκδήλωση παρευρέθησαν ο Δήμαρχος Μεγαρέων Γρ. Σταμούλης, ο Αντιδήμαρχος Κ. Φυλακτός, ο δημοτικός σύμβουλος Ιωάν. Δήμας, ο βουλευτής της Ν.Δ Αθ. Μπούρας, ο επικεφαλής τους συνδυασμού «Ενεργοί Πολίτες» Ιωαν. Μιχάλαρος και ο διευθυντής του Βυζάντειου Ωδείου Μεγάρων, Σπ. Μπερδελής.

Ο αυλός και η θέση των Μουσών στη μυθολογία

 

Πρώτη το λόγο έλαβε η κ. Αυγερινού, η οποία έκανε μια σύντομη αλλά μεστή περιγραφή για την προέλευση του αυλού, που για τους αρχαίους Έλληνες αποτελούσε το «αγαπημένο τους όργανο» όπως χαρακτηριστικά δήλωσε.

Το χρησιμοποιούσαν για να εξυμνήσουν Θεούς και για να πραγματοποιούν επιμνημόσυνες τελετές υπό τη ηχώ της μελωδίας του.

Η κ. Αυγερινού ανέφερε, πως στη μυθολογία, η Θεά Αθηνά κατά το παίξιμο της παραμόρφωσε το πρόσωπό της και πέταξε με θεϊκό μένος τον αυλό μακριά της και απείλησε, πως όποιος ασχοληθεί με το όργανο αυτό θα τιμωρηθεί.

Αυτός που γοητεύτηκε από την ηχώ του αυλού ήταν ο Μερσίας ο Σάτυρος από τη Φρυγία. Κράτησε τον αυλό και έγινε δεξιοτέχνης. Στη συνέχεια προκάλεσε το Θεό Απόλλωνα σε μεταξύ τους σύγκριση για το ποιος παίζει καλύτερη μουσική. Ο μεν Μερσίας έπαιξε με τον αυλό και ο δε Απόλλωνας με τη λύρα του. Οι κριτές, που ήταν οι 9 Μούσες, έκριναν νικητή το Θεό Απόλλωνα και ο Μερσίας τιμωρήθηκε, κρεμάστηκε και το αίμα του δημιούργησε τον ομώνυμο κόκκινο ποταμό, το μεγαλύτερο στη Μ.Ασία.

 

Οι δύο Μεγαρίτικοι αυλοί

 

Οι δύο πολύτιμοι – ιστορικά – για τα Μέγαρα αυλοί, βρέθηκαν, όπως ανέφερε, μέσα σε τάφους, ανάμεσα σε κτερίσματα, που αποτελούσαν προσφορές για τον ενταφιασμό των νεκρών κατά την αρχαιότητα. Ο πρώτος αυλός, με το Νο 1965, αποκαλύφθηκε, όπως ανέφερε η αρχαιολόγος, στο νότιο νεκροταφείο της πόλης των Μεγάρων,  στην οδό Στουρνάρας 6, το 1980, μέσα από αρχαιολογική έρευνα συστάδας 37 τάφων. Στον 37ο τάφο βρέθηκε ένας νεκρός με διάφορα κτερίσματα ανάμεσα στα οποία υπήρχε και ένας διπλός αυλός (δίαυλος) από οστά ζώου. Το αριστερό στέλεχος του αυλού είχε μήκος 47 εκατοστά και το δεξιό 45 εκατοστά.

Την πλήρη ανακατασκευή αλλά και μελέτη των οστέινων τμημάτων του αυλού ανέλαβε ο κ. Τερζής.

Ο δεύτερος αυλός που εκτίθεται στο μουσείο των Μεγάρων με το Νο 1964 αποκαλύφθηκε το 2006 σε σωστική ανασκαφή στο βόρειο αρχαίο νεκροταφείο της πόλης, στην οδό Θηβών. Στο όριο της ιδιοκτησίας, όπως αποκάλυψε η κ. Αυγερινού, βρέθηκαν 5 σαρκοφάγοι αλλά ο ιδιοκτήτης του επόμενου οικοπέδου δεν επέτρεψε την προέκταση της ανασκαφής.

 

Επιστημονική ανάδειξη της αρχαιοελληνικής μουσικής   

 

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο κ. Τερζής, ο οποίος μίλησε με ελεύθερο τρόπο, αποφεύγοντας τις μουσικές ορολογίες έχοντας ως στόχο, να υπάρξει μια ουσιώδης και κατανοητή παρουσίαση απαλλαγμένη από την αυστηρότητα των μουσικών ορολογιών.

Θέλοντας να κάνει γνωστό τον αρχαίο Μεγαρίτικο αυλό, ανέφερε διάφορα ενδιαφέροντα θέματα γύρω από τις αρχαιολογικές μαρτυρίες σχετικά με το όργανο αυτό, δείχνοντας συγχρόνως διάφορες φωτογραφίες μέσα από προβολές του προτζέκτορα και δίδοντας συνεχώς πληροφορίες μέσω απανωτών πληροφοριών.

Σκοπός του κ. Τερζή, όπως αποκάλυψε στο κοινό, μέσα από την ενασχόλησή του αυτή είναι να μελετά τον ήχο και την μουσική της ελληνικής αρχαιότητας και όπως ανέφερε χαρακτηριστικά «τα αρχαία όργανα που έρχονται στο φως της επιφάνειας είναι υπερπολύτιμα για την μελέτη μου». ενώ δεν παρέλειψε να αναφέρει, πως αποτελούν και ένα σημαντικό βοήθημα στην προσπάθεια ανασύνθεσης της αρχαίας μουσικής από τους σύγχρονους μουσικούς επιστήμονες.

Ήταν μια άκρως ενδιαφέρουσα εκδήλωση της Εφορίας Αρχαιοτήτων Δυτικής Αττικής, σε μια προσπάθεια, να αναδειχθούν οι πτυχές του αρχαιοελληνικού πολιτισμού γενικότερα των Μεγάρων με βασικό πρωταγωνιστή την αξία της ηχούς του αρχαίου αυλού αλλά και για να υπογραμμιστεί από τους ομιλούντες η αναγκαιότητα για διεπιστημονική προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής μουσικής.

 Ιερόθεος Ιωάννου